Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh chính thức trở thành đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Do quy định đối tượng tham gia BHXH tự nguyện không bao gồm người đã đóng BHXH bắt buộc, các chủ hộ kinh doanh đang tham gia tự nguyện phải thực hiện thủ tục chuyển đổi. Mức đóng BHXH bắt buộc hàng tháng là 25% tiền lương làm căn cứ đóng, bao gồm 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất. Chủ hộ kinh doanh sẽ được hưởng toàn bộ các quyền lợi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bao gồm cả các chế độ ốm đau và thai sản.
Chủ hộ kinh doanh có bắt buộc chuyển đổi BHXH từ 01/01/2026?
Từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc theo điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Sự thay đổi này gắn liền với lộ trình chuyển đổi phương pháp nộp thuế của hộ kinh doanh từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Vì Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định đối tượng tham gia BHXH tự nguyện không bao gồm người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, nên chủ hộ kinh doanh đã tham gia tự nguyện bắt buộc phải làm thủ tục chuyển đổi sang BHXH bắt buộc để tuân thủ pháp luật.
Lộ trình áp dụng cho chủ hộ kinh doanh
Lộ trình thực hiện chuyển đổi theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP được quy định như sau: Đối với chủ hộ kinh doanh đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, việc tham gia BHXH bắt buộc áp dụng từ ngày 01/01/2026. Đối với các chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng nộp thuế theo phương pháp kê khai, thời điểm áp dụng là từ ngày 01/07/2029.
Mức đóng và quyền lợi khi tham gia BHXH bắt buộc
Mức đóng hàng tháng của chủ hộ kinh doanh bằng 25% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, trong đó 3% đóng vào quỹ ốm đau và thai sản, còn 22% đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Chủ hộ kinh doanh có thể nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc thông qua các đơn vị quản lý như hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã theo định kỳ tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần.
Khi chuyển sang BHXH bắt buộc, chủ hộ kinh doanh được hưởng nhiều quyền lợi ưu việt theo khoản 1 Điều 10 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bao gồm việc hưởng đầy đủ các chế độ ốm đau và thai sản, được cấp sổ bảo hiểm xã hội, được cơ quan BHXH cung cấp thông tin đóng BHXH định kỳ qua phương tiện điện tử, cũng như được xác nhận thông tin đóng BHXH khi có yêu cầu. Ngoài ra, chủ hộ kinh doanh còn được phổ biến chính sách pháp luật, được chủ động đi khám giám định y khoa và thanh toán phí giám định nếu đủ điều kiện, đồng thời có quyền khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về BHXH theo quy định.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Tại sao chủ hộ kinh doanh phải chuyển sang BHXH bắt buộc?
Vì từ ngày 01/01/2026, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã quy định chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Mức đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh là bao nhiêu?
Mức đóng hàng tháng là 25% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, gồm 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất.
Có phải chủ hộ kinh doanh nào cũng tham gia từ 01/01/2026 không?
Không, chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán sẽ bắt đầu tham gia từ ngày 01/07/2029.
Tham gia BHXH bắt buộc có được hưởng chế độ thai sản không?
Có, đây là quyền lợi mà BHXH tự nguyện không có nhưng BHXH bắt buộc sẽ chi trả.
Tôi có thể nộp BHXH qua phương thức nào?
Bạn có thể đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc thông qua hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã theo kỳ tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần.