Bộ Khoa học và Công nghệ đang trong quá trình xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, với mục tiêu tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và bổ sung hành lang pháp lý cho các vấn đề mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), tài sản số và thiết kế giao diện người dùng. Dự thảo tập trung vào 5 nhóm chính sách chính, bao gồm hỗ trợ khai thác thương mại các đối tượng sở hữu trí tuệ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, đảm bảo cam kết quốc tế và cập nhật các xu hướng phát triển kinh tế – xã hội hiện nay.
Bước ngoặt pháp lý từ 1/7/2026
Luật An ninh mạng năm 2025, được Quốc hội khóa XV thông qua, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây được xem là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập một khuôn khổ quản lý Nhà nước thống nhất, đồng bộ và hiện đại về an ninh mạng. Thay vì chỉ tập trung vào “xử lý, khắc phục hậu quả” như trước đây, Luật mới chuyển trọng tâm sang việc “chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, ngăn chặn từ sớm, từ xa” các nguy cơ đe dọa.
Xác lập khái niệm “An ninh dữ liệu” là nội dung trọng tâm
Một trong những điểm đột phá lớn nhất của Luật An ninh mạng 2025 là việc lần đầu tiên đưa khái niệm “an ninh dữ liệu” trở thành một nội dung cốt lõi trong chính sách pháp luật.
- Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quốc gia: Luật bổ sung nhiều quy định khắt khe nhằm tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu quan trọng và dữ liệu cốt lõi liên quan đến an ninh quốc gia.
- Nghiêm cấm vi phạm: Mọi hành vi thu thập, mua bán, chuyển nhượng trái phép dữ liệu cá nhân của người dân đều bị nghiêm cấm hoàn toàn.
- Trách nhiệm doanh nghiệp: Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số phải nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ thông tin người dùng và đảm bảo an toàn dữ liệu trên môi trường mạng.
Quy định thời hạn xử lý thông tin vi phạm nghiêm ngặt
Nhằm đối phó với tình trạng tin giả, lừa đảo trực tuyến và thông tin độc hại gia tăng, Luật mới đưa ra các khung thời gian xử lý cụ thể cho doanh nghiệp viễn thông, internet và mạng xã hội:
- Thời hạn chung: Tối đa 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền.
- Tình huống khẩn cấp: Trong các tình huống liên quan đến an ninh quốc gia, thời hạn xử lý thông tin vi phạm không được quá 6 giờ.
Theo cơ quan chức năng, đây là quy định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.
Quản trị AI và cuộc chiến chống Deepfake
Trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ Deepfake, Luật An ninh mạng 2025 đã thiết lập khung pháp lý bước đầu cho việc quản trị các công nghệ mới này. Luật nghiêm cấm hành vi lợi dụng AI, Deepfake để:
- Giả mạo hình ảnh, lời nói.
- Tạo dựng thông tin sai sự thật nhằm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Đại úy Nguyễn Tiến Đức (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an) nhận định, việc lạm dụng công nghệ hiện đại đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và lòng tin xã hội. Việc có khung pháp lý rõ ràng sẽ là “vũ khí” sắc bén để đấu tranh với các đối tượng xấu.
Bảo vệ trẻ em và nhóm người yếu thế
Luật An ninh mạng 2025 thể hiện quan điểm nhất quán của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền con người, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương.
- Thiết kế an toàn: Các nền tảng số và doanh nghiệp dịch vụ phải thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp ngay từ khâu thiết kế và vận hành hệ thống.
- Chủ động ngăn chặn: Yêu cầu rà quét, phát hiện và ngăn chặn nội dung độc hại có khả năng ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ em và người dùng yếu thế.
Khẳng định quyền tiếp cận thông tin hợp pháp
Cần nhấn mạnh rằng, Luật An ninh mạng 2025 không hạn chế quyền tự do ngôn luận hay quyền tiếp cận thông tin hợp pháp của công dân đã được Hiến pháp bảo đảm. Mục đích cốt lõi của Luật là xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng không gian mạng để:
- Phát tán thông tin sai sự thật, lừa đảo.
- Xâm phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân.
- Gây phương hại tới an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
Việc áp dụng các quy định mới từ ngày 1/7/2026 hứa hẹn sẽ tạo nên một môi trường mạng an toàn, tin cậy và văn minh hơn, bảo vệ quyền lợi chính đáng của mọi công dân trong kỷ nguyên số.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Luật An ninh mạng 2025 bắt đầu có hiệu lực khi nào?
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Doanh nghiệp mạng xã hội phải xử lý yêu cầu gỡ bỏ thông tin vi phạm trong bao lâu?
Thời hạn tối đa là 24 giờ. Đối với tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh quốc gia, thời hạn không quá 6 giờ.
Luật có cấm sử dụng AI không?
Luật không cấm AI nhưng nghiêm cấm việc lợi dụng AI, Deepfake để giả mạo thông tin, tạo dựng tin sai sự thật nhằm mục đích vi phạm pháp luật.
“An ninh dữ liệu” có phải là nội dung mới không?
Đúng vậy, lần đầu tiên khái niệm “an ninh dữ liệu” được xác định là một nội dung trọng tâm trong chính sách pháp luật về an ninh mạng tại Việt Nam.
Luật này có ảnh hưởng đến quyền tự do ngôn luận không?
Không. Luật không hạn chế quyền tự do ngôn luận hợp pháp. Luật chỉ xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng để lừa đảo, phát tán tin sai sự thật hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm người khác.